Poliçe yenilemede prim neden değişir?

Yenileme teklifinde primin değişmesi karşısında asıl soru, farkın hangi kurala dayandığıdır. Bazı değişimler mevzuatta formülüyle yazılıdır: trafik sigortasında azami primin aylık güncellenmesi, DASK'ta birim maliyetin ÜFE ile artması gibi. Bazıları ise şirketin serbest tarifesine ve poliçenin özel şartlarına bağlıdır. Bu rehber bu mekanizmaları ürün ürün açıklar.

1. Primi kim belirler?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 12. maddesine göre sigorta tarifeleri aktüeryal tekniklere uygun olarak şirketlerce serbestçe belirlenir; zorunlu sigortaların teminat tutarları ile tarife ve talimatları ise idarece tespit edilip Resmî Gazete'de yayımlanır.

Ürün	Primi kim belirler?	Yenilemede değişimin başlıca resmî kaynakları
Trafik sigortası	Şirket, yönetmelikteki azami tutarları aşmamak kaydıyla	Aylık azami prim güncellemesi, basamak, kullanım türü, gecikme
DASK	Tarife ve Talimat (tek tarife)	ÜFE ile güncellenen birim maliyet, tarife değişiklikleri, yenileme indirimi
Kasko	Şirket tarifesi (serbest)	Poliçede yazılan indirim ve zamlar, özel şartlar
Özel sağlık	Şirket tarifesi (serbest)	Teknik esaslar ve özel şartlar; ÖBYG sınırlamaları

ŞemaYenilemede primi ne belirler?

• Trafik: Azami prim hasar maliyet endeksiyle aylık güncellenir; Basamak ve gecikme size özgü
• DASK: Resmî tarife; Birim maliyet ÜFE ile güncellenir
• Kasko: Serbest tarife; Rayiç değer referansı poliçede
• Sağlık: Teknik esaslar ve özel şartlar; ÖBYG sonrası hastalık ek primi yok

2. Trafik sigortası: azami prim her ay güncellenir

Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesi, şirketlerin araç türüne göre il bazında temel primi serbestçe tespit edebileceğini söyler. Geçici 11. madde ise bu serbestliğe bir tavan koyar: 4. basamak (baz) için belirlenecek prim, yönetmelik ekindeki azami tutarları geçemez.

Azami tutarlar sabit değildir. Aynı maddeye göre Mayıs 2024'ten itibaren her ay, bir önceki ayın azami primleri üzerinden hasar maliyet endeksine göre artırılır. Endeks yüzde 45 ağırlıkla asgari ücret artışı, yüzde 30 ağırlıkla yedek parça ve aksesuar fiyatları, yüzde 15 ağırlıkla motorlu araç fiyatları ve yüzde 10 ağırlıkla bakım-onarım fiyatlarındaki değişimden oluşur. Endeks sıfırın altında çıkarsa oran sıfır alınır; SEDDK Kurulu oranı sıfıra kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Yönetmelik tek seferlik düzeltmeler de getirebilir; örneğin 1 Ocak 2025'ten geçerli olmak üzere taksi, minibüs, otobüs, kamyon ve çekicide yüzde 10, diğer gruplarda yüzde 5 eklenmiştir. Basamağınız aynı kalsa bile, yenilemedeki tavan on iki aylık güncellemenin birikimini taşır.

3. Trafik sigortası: size özgü etkenler

Tavanın yanında, poliçenize uygulanan oranlar da yenilemede değişebilir:

• Basamak: Hasarsız geçen dönemde bir üst basamağa çıkarsınız; ödenen her maddi tazminat bir, her sakatlanma veya destekten yoksun kalma tazminatı iki alt basamak demektir (md. 5 ve geçici md. 11). Oranlar trafik hasarsızlık basamakları rehberindedir.
• Gecikme: Poliçeyi bitim tarihinde yenilemezseniz her 30 gün için yüzde 5, en çok yüzde 50 ek prim uygulanır (md. 7). Ayrıntılar trafik sigortası geç yenilenirse ne olur rehberindedir.
• Kullanım türü: 1 Ocak 2026'dan itibaren gerçek kişi işletende aynı araç grubunda beş araca kadar özel, beşten sonrası tüzel kullanım türü esas alınır (geçici md. 11/17). Oranlar kullanım türü ve yakıt oranları sayfasındadır.
• Ceza puanları: Yönetmelik md. 4/7, sürücülere uygulanan trafik cezası puanlarının ve ehliyete el konulma süre ve nedenlerinin prim tespitinde kullanılabileceğini düzenler.

Yönetmeliğin 23. maddesi, poliçede esas alınan indirim ve artırım sebeplerinin isim, oran ve tutarlarıyla okunaklı biçimde gösterilmesini zorunlu tutar. 24. madde ise teminat tutarları sözleşme süresi içinde artırılırsa yeni tutarların ek prim alınmadan uygulanacağını söyler.

4. DASK: birim maliyet ÜFE ile güncellenir

Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimatı'na göre prim, sigorta bedeline risk grubu ve yapı tarzına göre belirlenen binde oranların uygulanmasıyla hesaplanır (md. 2). Sigorta bedeli ise konutun brüt yüzölçümü ile yapı tarzına göre belirlenen metrekare birim maliyetinin çarpımıdır ve azami teminatı aşamaz (md. 4).

Yenilemede primi değiştiren başlıca kural 8/A maddesidir: tarifedeki maktu tutarlar, TÜİK'in bir önceki ay açıkladığı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'nin aylık değişimiyle her ay artırılır; oran sıfırın altındaysa sıfır alınır. Birim maliyet, azami teminat ve asgari primler bu yolla güncellenir. Sözleşme süresi içinde birim maliyet artarsa sigorta bedeli ek prim alınmadan aynı oranda artırılır (md. 4/2); fark ancak yenilemede prime yansır.

Tarifenin kendisi de değişebilir. Yürürlükteki metin 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; SEDDK ayrıca birim maliyetleri sektördeki koşullara göre yeniden belirlemeye yetkilidir (md. 4/3). Aylık tutarları DASK birim maliyet ve azami teminat sayfasında izleyebilirsiniz.

İki kural primi düşürür: poliçe süresinin sonunda en geç 30 gün içinde yenilenen poliçede tarife fiyatı üzerinden yüzde 20 indirim yapılır (md. 2/6), üç ve daha az katlı betonarme binalarda da yüzde 10 indirim uygulanır (md. 2/3).

5. Kasko: rayiç değer ve poliçede yazılan nedenler

Kasko genel şartlarına göre poliçenin sigorta bedeli kısmında belli bir tutar yazılmaz; aracınız hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altındadır ve rayiç değerin referansı poliçede gösterilir (B.3.3.1.1 ve poliçe şablonu). Poliçenizde referans olarak Türkiye Sigorta Birliği'nin kasko değer listesi gösterilmişse, TSB bu listeyi her ay piyasa fiyatlarını göz önüne alarak yeniden yayımladığı için aracınızın referans değeri de yenilemeden yenilemeye değişir. Listenin okunuşu kasko değer listesi nasıl kullanılır rehberindedir.

Kasko tarifesi serbest olduğundan genel şartlar primin hangi unsurlarla hesaplanacağını saymaz. Buna karşılık poliçe şablonu, yapılan indirim veya zamlı prim uygulamasının ve bunların nedenlerinin poliçeye yazılmasını ister. C.11 maddesine göre özel şartlarla sağlanan hasarsızlık indirimi ve diğer menfaatlerin tabi olduğu şartlar da poliçede yer alır. Yenileme teklifinde farkı anlamak için bakılacak yer burasıdır.

Sözleşme sürerken prim değişirse TTK md. 1414 devreye girer: sigortacı teminatı değiştirmeden ayarlama şartına dayanarak primi yükseltirse, bildirimi aldığınız tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilirsiniz.

6. Sağlık sigortası: yenileme ve ÖBYG

Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği, sözleşmenin poliçe bitiş tarihini izleyen bir ay içinde yenilenmesini "yenileme" olarak tanımlar (md. 4/1-k). Şirket, sözleşme süresinin bitiminden en geç 15 gün önce bitiş tarihi ve yenileme hakkında sigorta ettireni bilgilendirir (md. 7/9). Tarifenin teknik esasları ve özel şartlarında prim tespitine ilişkin kriterler ile bireysel sözleşmeler için prim indirim ve artırım oranları yer alır (md. 12/2).

Ömür boyu yenileme garantisi kazanıldıktan sonra şirket sonradan ortaya çıkan hastalıklar için hastalık ek primi, ödenen tazminatların prime oranına bağlı ek prim uygulayamaz (md. 7/7). SEDDK'nın bilgilendirme rehberine göre ise ÖBYG prim garantisi vermez; standart prim artışlarıyla yenileme olağandır ve şirket primi hesaplarken aktüeryal esaslara bağlıdır. Yönetmeliğin 9. maddesi, ÖBYG'li poliçelerde yenilemede teminat limitlerinin güncel koşullara göre güncellenmesini öngörür; bu artışlar plan değişikliği sayılmaz. Ayrıntılar özel sağlık sigortalarında yeni dönem rehberindedir.

7. Örnek hesap: DASK yenilemesi

DASK tarife sayfasındaki tabloya göre betonarme metrekare birim maliyeti Eylül 2025'te 9.180 TL, Eylül 2026'da 11.737 TL'dir. Aşağıdaki konut kurgusaldır: 100 metrekare, betonarme, III. risk grubu, dört katlı, 2000 sonrası ruhsatlı.

Kalem	Eylül 2025	Eylül 2026
Sigorta bedeli (100 × birim maliyet)	918.000 TL	1.173.700 TL
III. grup betonarme oranı (2026 tarifesi)	—	Binde 2,13
Tarife primi	—	2.499,98 TL
30 gün içinde yenileme indirimi (yüzde 20)	—	1.999,98 TL

Birim maliyetteki artış sigorta bedelini tek başına yaklaşık yüzde 27,9 yükseltmiştir; oran aynı kalsaydı prim de aynı ölçüde artardı. 2025 tarifesinin oranlarını burada kullanmadığımız için karşılaştırma bedel üzerindendir. Kendi konutunuz için DASK prim hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

8. Yenileme öncesi kontrol listesi

1. Eski ve yeni poliçenin başlangıç ve bitiş tarihlerini karşılaştırın; trafikte gecikme, DASK'ta indirim, sağlıkta kazanılmış haklar için süreler kritiktir.
2. Trafik poliçesindeki basamağı ve indirim-artırım sebeplerini hasar kaydınızla karşılaştırın.
3. DASK'ta metrekare, yapı tarzı, kat sayısı ve ruhsat yılının doğru girildiğini kontrol edin.
4. Kaskoda rayiç değer referansını, muafiyeti ve poliçede yazılı zam ve indirim nedenlerini okuyun.
5. Sağlıkta plan adı, teminat limitleri ve ÖBYG ibaresinin yeni poliçede korunduğunu teyit edin.
6. Başka şirkete geçecekseniz eski poliçeyi nasıl sonlandıracağınızı poliçe iptali ve prim iadesi rehberinden kontrol edin.

9. Sık yapılan hatalar

• Yenilemeyi son güne bırakmak: DASK'ta 30 gün, sağlıkta bir ay geçerse indirim veya kazanılmış haklar kaybedilebilir; trafikte gecikme ek primi işler.
• Primi tek kalem sanmak: Trafik primi tavan, basamak ve kullanım türünün birlikte sonucudur; farkın hangisinden geldiğini poliçede görebilirsiniz.
• DASK farkını şirkete bağlamak: DASK primi tek tarifeyle hesaplanır; artış çoğunlukla birim maliyet güncellemesinden gelir.
• ÖBYG'yi prim garantisi sanmak: Garanti teminata ilişkindir, prim artışını engellemez.
• Poliçedeki gerekçeyi okumamak: Açıklamayı yetersiz bulursanız önce şirkete yazılı başvurun, sonra sigorta şikâyet kanallarına gidin.