Sözlük
Sigorta sözlüğü: A’dan Z’ye 100 terim
100 sigorta teriminin Türk Ticaret Kanunu, Sigortacılık Kanunu ve genel şartlara dayanan sade tanımı. Her maddede bir örnek, ilgili ürünler ve tanımın kaynağı yer alır.
- Ağır hasarOnarım masrafı aracın hasar tarihindeki değerinin %60’ını aşan ama eksper raporuna göre onarılabilen aracın durumu; araç trafikten çekilir.
- Anlaşmalı kurumSigorta şirketiyle sözleşmesi bulunan ve sigortalıya hizmeti poliçe şartlarına göre veren hastane, servis ya da hizmet sağlayıcı.
- Aşkın sigortaSigorta bedelinin sigortalanan menfaatin değerinden yüksek olması; aşan kısım geçersizdir ve karşılığı prim geri verilir.
- Ayrılma değeriBirikimli hayat sigortasında sözleşmeden erken ayrılan sigorta ettirene, aktüerya kurallarına göre hesaplanarak ödenen tutar.
- Azami teminatBir sigortada verilebilecek en yüksek teminat; DASK’ta bir mesken için yapı tarzından bağımsız, her ay güncellenen üst sınır.
- Bekleme süresiPoliçede belirtilen hastalık, durum ya da teminatın kapsama girmesi için sözleşme başlangıcından itibaren geçmesi gereken süre.
- Beyan yükümlülüğüSigorta ettirenin sözleşme yapılırken bildiği ya da bilmesi gereken bütün önemli hususları sigortacıya doğru ve eksiksiz bildirme borcu.
- Borç ödeme sigortasıİşsizlik ya da kaza veya hastalığa bağlı geçici iş göremezlik hâlinde sigortalının kredi, kira gibi düzenli ödemelerini karşılayan sigorta.
- Dain-i mürtehinSigortalı mal üzerinde rehin ya da ipotek gibi hakkı bulunan ve bu nedenle tazminat üzerinde öncelikli hak sahibi olan alacaklı.
- Dar kaskoKasko genel şartlarındaki temel teminat gruplarının yalnızca bir kısmını içeren, kapsamı daraltılmış kasko ürünü.
- DASKDoğal Afet Sigortaları Kurumu: zorunlu deprem sigortasını yürüten, 6305 sayılı Kanunla kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip kurum.
- Değer kaybıKazada hasar gören aracın onarılsa bile piyasa değerinde oluşan düşüş; trafik sigortasında maddi zarar teminatı içindedir.
- Deprem risk grubuDASK tarifesinde binanın deprem riskine göre I’den VII’ye kadar sınıflandığı grup; prim oranını belirler.
- Destekten yoksun kalmaBir kişinin ölümü nedeniyle onun maddi desteğinden mahrum kalanların uğradığı zarar; trafik sigortasında ayrı teminattır.
- Ek teminatGenel şartlarda ana teminatın dışında bırakılan ve ancak ek sözleşme (kloz) ile, çoğu zaman ek prim karşılığında poliçeye eklenebilen teminat.
- Eksik sigortaSigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması; kısmi hasarda tazminat, bedelin değere oranıyla azaltılır.
- EkspertizRizikonun gerçekleşmesinden sonra zararın nedeni, niteliği ve miktarının sigorta eksperi tarafından incelenip rapora bağlanması.
- Geçici iş göremezlikKaza ya da hastalık nedeniyle sigortalının geçici bir süre çalışamaması; ferdi kaza ve borç ödeme sigortalarında gündelik tazminatla karşılanır.
- Genel şartlarBir sigorta türünde bütün şirketlerce aynı biçimde uygulanan, kapsamı, istisnaları, tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen resmî metin.
- Gün esasıPrimin, poliçenin yürürlükte kaldığı gün sayısına göre orantılı olarak hesaplanması; iade ve ek primlerde kullanılır.
- Güvence HesabıSigortasız ya da tespit edilemeyen araçların yol açtığı bedeni zararlar gibi durumlarda zorunlu sigorta limitlerine kadar ödeme yapan hesap.
- HalefiyetTazminatı ödeyen sigortacının, ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçerek zarardan sorumlu kişiye karşı onun haklarını kullanması.
- HasarRizikonun gerçekleşmesiyle sigortalı malda, bedende ya da malvarlığında ortaya çıkan zarar.
- Hasar maliyet endeksiTrafik sigortası azami primlerinin aylık artışında kullanılan; asgari ücret ve araç, parça, bakım fiyat değişimlerinden oluşan endeks.
- Hasarsızlık indirimiSigortadan tazminat ödenmeyen dönemlerin ardından sonraki poliçenin primine uygulanan indirim; trafik sigortasında basamak sistemiyle işler.
- Hayat sigortasıSigortalının sözleşme süresi içinde ölümü ya da süre sonunda hayatta olması hâlinde sözleşmede belirlenen bedelin ödendiği sigorta.
- Hukuksal koruma sigortasıSigortalının taraf olduğu hukuki uyuşmazlıklarda avukat ve yargılama gibi giderleri poliçede belirlenen konular ve limitlerle karşılayan sigorta.
- İhbar yükümlülüğüSigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiğini ve sözleşme süresince önemli değişiklikleri süresinde sigortacıya bildirme borcu.
- İhtiyari deprem sigortasıZorunlu deprem sigortasının bedelini aşan bina değeri ya da eşya için sigorta şirketlerinden isteğe bağlı alınan deprem teminatı.
- İhtiyari mali mesuliyet (İMM)Trafik sigortası limitlerini aşan sorumluluğu poliçedeki limite kadar karşılayan isteğe bağlı araç sorumluluk sigortası.
- İtiraz hakem heyetiBelirli tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda sigorta hakemi kararına yapılan itirazı inceleyen üç kişilik hakem heyeti.
- Kâr kaybı sigortasıYangın poliçesinin kapsadığı bir hasar nedeniyle ticari faaliyetin durması ya da aksaması sonucu doğan brüt kâr kaybını karşılayan sigorta.
- KaskoAracın çarpışma, kaza, yanma, çalınma ve kötü niyetli hareketler sonucunda uğradığı maddi zararları karşılayan isteğe bağlı araç sigortası.
- Kasko değer listesiTürkiye Sigorta Birliği’nin her ay yayımladığı, araçların marka, tip ve model yılına göre referans değerlerini gösteren liste.
- KazaSigortacılıkta ani ve harici bir olayın etkisiyle sigortalının iradesi dışında ölmesi ya da bedensel zarara uğraması.
- Kaza tespit tutanağıMaddi hasarlı trafik kazasında tarafların ya da yetkililerin kazanın oluşunu, araçları ve hasarları kaydettiği belge; hasar başvurusunun temelidir.
- Kefalet sigortasıBorçlunun yükümlülüğünü yerine getirmemesi riskine karşı sigortacının kefil olarak lehdara teminat sağladığı sigorta.
- KlozGenel şartları belirli bir konuda genişleten, daraltan ya da açıklayan ve poliçeye eklenen standart ek hüküm.
- KoasüransBir rizikonun birden fazla sigortacı tarafından aynı anda, her birinin belirli bir pay üstlenmesiyle birlikte sigortalanması.
- Kusur oranıBir kazada tarafların zarara katkısının yüzde olarak ifadesi; sorumluluk sigortalarında ödenecek tazminatı ve rücuyu belirler.
- Makine kırılması sigortasıİşletmedeki makine ve tesislerin ani ve beklenmedik nedenlerle uğradığı hasarların onarım ve ikame masraflarını karşılayan sigorta.
- Mali sorumluluk sigortasıSigortalının üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğunu, poliçe limitine kadar karşılayan sigorta türü.
- Mesleki sorumluluk sigortasıBir meslek mensubunun mesleki faaliyetini yürütürken üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan hukuki sorumluluğunu karşılayan sigorta.
- MuafiyetPoliçede kararlaştırılan tutar ya da orana kadar olan zararın sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalının üzerinde kalması.
- Müterafik sigortaAynı menfaatin aynı rizikolara karşı aynı süre için birden fazla sigortacıya sigortalanması; toplamda zarardan fazlası ödenmez.
- Ömür boyu yenileme garantisiÖzel sağlık sigortasının aynı planla ve sonradan çıkan hastalıklar nedeniyle kapsamı daraltılmadan ömür boyu yenilenmesi güvencesi (ÖBYG).
- Önceden var olan hastalıkSigorta sözleşmesi yapılmadan önce mevcut olan ya da bilinen rahatsızlık; beyan edilmesi gerekir ve teminat dışı bırakılabilir.
- Özel sağlık sigortasıSigorta süresi içinde hastalanma ya da kaza sonucu yaralanma hâlinde tedavi masraflarını poliçe limitlerine kadar karşılayan sağlık sigortası.
- Özel şartlarGenel şartlara aykırı olmamak kaydıyla işin özelliğine göre poliçeye yazılan, o sözleşmeye özgü şartlar.
- PoliçeSigorta sözleşmesini gösteren, tarafların haklarını, genel ve özel şartları içeren ve sigortacının vermek zorunda olduğu belge.
- PrimSigorta ettirenin, sigortacının rizikoyu üstlenmesi karşılığında ödediği bedel.
- Prim iadesiSigorta sözleşmesi süresinden önce sona erdiğinde işlemeyen günlere ait ödenmiş primin sigorta ettirene geri verilmesi.
- Rayiç değerBir malın belirli bir tarihte piyasada alınıp satılabileceği değer; kaskoda aracın hasar tarihindeki piyasa değeri.
- ReasüransSigortacının üstlendiği rizikoyu, dilediği şartlarla başka bir sigortacıya ya da reasürans şirketine yeniden sigorta ettirmesi.
- Riskli sigortalılar havuzuHasar sıklığı yüksek basamak ve araç gruplarındaki trafik poliçelerinin prim ve hasarının şirketler arasında paylaşıldığı sistem.
- RizikoSigortayla güvence altına alınan, gerçekleşmesi belirsiz ve zarara yol açabilecek tehlike ya da olay.
- Rizikonun ağırlaşmasıSözleşmeden sonra rizikonun gerçekleşme ihtimalini ya da zararın büyüklüğünü artıran değişiklik; sigortacıya bildirilmesi gerekir.
- RücuTazminatı ödeyen sigortacının ödediği tutarı zarardan sorumlu kişiden ya da şartlara aykırı davranan kendi sigortalısından geri istemesi.
- SEDDKSigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu: sigortacılık sektörünü düzenleyen ve denetleyen kurum.
- Seyahat sağlık sigortasıSeyahat sırasında kaza ya da önceden var olmayan bir hastalık nedeniyle gereken tedavi, nakil ve cenaze nakli giderlerini karşılayan sigorta.
- Sigorta acentesiBir sözleşmeye dayanarak sigorta şirketleri adına ve hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık eden ya da bunları şirket adına yapan kişi.
- Sigorta bedeliPoliçede yazılı olan ve sigortacının bir rizikoda ödeyebileceği en yüksek tutar; sigortacının sorumluluğu bu tutarla sınırlıdır.
- Sigorta Bilgi ve Gözetim MerkeziSigortalılara ilişkin risk değerlendirme bilgilerini toplayan ve sigorta şirketleriyle paylaşan, Türkiye Sigorta Birliği nezdindeki merkez (SBM).
- Sigorta brokeriSigorta yaptırmak isteyeni temsil eden, şirket seçiminde tarafsız ve bağımsız davranarak sözleşmenin hazırlığını ve uygulamasını yürüten aracı.
- Sigorta değeriSigortalanan menfaatin tam, yani gerçek değeri; sigorta bedelinin yeterli olup olmadığı buna göre değerlendirilir.
- Sigorta eksperiRizikonun gerçekleşmesiyle ortaya çıkan kayıp ve hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirleyen tarafsız ve bağımsız uzman.
- Sigorta ettirenSigortacıyla sözleşmeyi yapan, primi ödemekle ve beyan yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlü olan kişi.
- Sigorta hakemiSigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde, dosya üzerinden bağımsız olarak karara bağlayan kişi.
- Sigorta sözleşmesiSigortacının prim karşılığında, bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi ya da belirli bir parayı ödemeyi üstlendiği sözleşme.
- Sigorta Tahkim KomisyonuSigorta ettiren ya da sigortadan yararlananlar ile sigorta şirketleri arasındaki uyuşmazlıkları hakemler aracılığıyla çözen kurum.
- SigortacıSigorta sözleşmesinde prim karşılığında rizikoyu üstlenen ve riziko gerçekleşince tazminat ya da bedel ödeyen taraf, yani sigorta şirketi.
- Sigortalanabilir menfaatRizikonun gerçekleşmemesinde kişinin sahip olduğu, para ile ölçülebilen çıkar; menfaat yoksa sigorta sözleşmesi geçersizdir.
- SigortalıMenfaati sigorta ile korunan ve riziko gerçekleştiğinde sözleşmeden doğan haklara sahip olan kişi.
- SovtajHasar gören malın, özellikle tam veya ağır hasarlı aracın, hasarlı hâliyle taşıdığı değer; tazminattan düşülebilir ya da sigortacıya kalır.
- Sözleşmenin feshiSigorta sözleşmesinin süresi dolmadan taraflardan birinin tek taraflı açıklamasıyla ya da kanunda sayılan hâllerde sona ermesi.
- Sürekli sakatlıkKaza sonucu vücut fonksiyonlarının kalıcı olarak kısmen ya da tamamen kaybı; ferdi kaza ve trafik sigortasında ayrı teminattır.
- SürprimRizikonun yüksekliği, hasar geçmişi ya da gecikme gibi nedenlerle tarife primine eklenen ilave prim.
- Tam hasarOnarım masrafının aracın hasar tarihindeki değerini aşması ve eksper raporuyla onarılamaz olduğunun tespit edilmesi durumu.
- Tamamlayıcı sağlık sigortasıSGK’lı kişilerin SGK’nın karşıladığı giderlere ilave masrafları ve karşılanmayan giderleri özel şirket poliçesiyle güvenceye aldığı sağlık sigortası.
- TARSİMTarım Sigortaları Havuzu: 5363 sayılı Kanunla kurulan, devlet destekli tarım sigortalarını tek merkezden yürüten havuz ve işletmesi.
- Tavan primTrafik sigortasında şirketlerin araç grubu ve basamağa göre aşamayacağı azami prim; SEDDK düzenlemeleriyle her ay güncellenir.
- TazminatRizikonun gerçekleşmesinden sonra sigortacının, poliçe şartlarına göre zararı karşılamak üzere ödediği para ya da yaptığı aynen tazmin.
- TeminatSigortacının poliçeyle güvence altına aldığı riziko ve zarar türleri ile bunlar için üstlendiği sorumluluğun sınırı.
- Tenzili muafiyetHer hasarda poliçede belirlenen tutar ya da oranın hasardan düşüldüğü, sigortacının yalnız aşan kısmı ödediği muafiyet türü.
- Trafik sigortası basamağıTrafik sigortasında işletenin hasar geçmişine göre 0 ile 8 arasında belirlenen ve azami primin indirim ya da artırım oranını gösteren kademe.
- TRAMERTrafik sigortası poliçe ve hasar kayıtlarının tutulduğu bilgi sistemi; basamak ve hasar geçmişi buradaki kayıtlara göre belirlenir.
- Türkiye Sigorta BirliğiSigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinin üye olduğu meslek kuruluşu; kasko değer listesi ve sektör istatistiklerini yayımlar.
- Yangın sigortasıYangın, yıldırım, infilak ve bunların sonucu oluşan duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan yol açtığı zararları karşılayan sigorta.
- Yapı tarzıDASK tarifesinde binanın taşıyıcı sistemine göre “betonarme” ya da “diğer” olarak sınıflandırılması; prim oranını etkiler.
- Yeşil kart sigortasıAracın Yeşil Kart Sistemi’ne dahil ülkelerde üçüncü kişilere verdiği zararlar için geçerli uluslararası motorlu taşıt sigorta belgesi.
- ZamanaşımıSigorta sözleşmesinden doğan taleplerin kanunda belirlenen süre geçtikten sonra dava yoluyla istenememesi.
- ZeyilnameYürürlükteki bir poliçede yapılan değişikliği (teminat, bedel, adres, araç, fesih vb.) gösteren ek belge; halk arasında “zeyil”.
- Zorunlu deprem sigortasıMesken binaları deprem ve depremin yol açtığı yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasına karşı sigorta bedeline kadar güvenceye alan zorunlu sigorta.
- Zorunlu trafik sigortasıMotorlu aracın işletilmesiyle üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zararları yasal limitler dahilinde karşılayan zorunlu sorumluluk sigortası.