Araç çalınınca kasko süreci: ihbar, bekleme, ödeme

Aracınızın çalındığını fark ettiğiniz an, kasko poliçenizden tazminat alabilmek için bir takvim de işlemeye başlar. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, çalınmada hem size hem sigortacıya süreler ve belgeler yükler; ödeme ise aracın bir süre aranmasından sonra gündeme gelir. Bu rehber ihbardan ödemeye, aracın bulunmasından trafik sigortasıyla ilişkisine kadar süreci genel şartların madde numaralarıyla anlatır. Poliçenizin özel şartları ve ek sözleşmeleri bu çerçeveyi sigortalı lehine genişletebilir.

1. Kasko çalınmayı hangi durumda karşılar?

Genel şartların A.1 maddesinin (e) bendi, aracın veya araç parçalarının çalınmasını ya da çalınmaya teşebbüs edilmesini temel teminatlar arasında sayar. Yani yalnız aracın tamamen götürülmesi değil; teyp, jant gibi parçaların çalınması ve kapı kilidinin zorlanması gibi teşebbüs zararları da kapsamdadır.

Burada iki kontrol önemlidir. Birincisi ürün adıdır: genel şartlara göre dar kasko temel teminat gruplarının yalnız bir kısmını kapsar, dolayısıyla poliçenizde çalınma teminatının yer aldığını ayrıca görmeniz gerekir. İkincisi aksesuarlardır: A.3.1 maddesine göre fabrika çıkışı standart donanım kapsamdadır, sonradan eklenen aksesuarlar ise ancak poliçede belirtilmişse teminata girer.

2. Ne ödenir, ne ödenmez?

Durum	Sonuç	Dayanak
Aracın veya parçalarının çalınması, çalınmaya teşebbüs	Teminat kapsamında	A.1(e)
Poliçede yazılı sonradan eklenmiş aksesuar	Teminat kapsamında	A.3.1
Anahtarın ele geçirilmesiyle çalınma	Yalnız ek sözleşmeyle, ek sözleşmede sayılan hâllerde	A.4.11
Kaybolan veya çalınan anahtar nedeniyle kilit değişimi	Yalnız ek sözleşmeyle	A.4.12
Sigortalının fiillerinden sorumlu olduğu veya birlikte yaşadığı kişilerin aracı çalması ya da kaçırması	Teminat dışı	A.5.6
Sigortalının rizikoya kasten sebep olması	Poliçeden doğan haklar düşer	B.3.3.3

Genel şartlar "anahtar araçta bırakıldıysa" gibi somut bir hâl saymaz; anahtarla gerçekleşen çalınmanın hangi durumlarda karşılanacağını ek sözleşme belirler. Bu nedenle poliçenizde anahtarla çalınma ek teminatının bulunup bulunmadığını ve kapsadığı hâlleri ek teminat bölümünde okuyun.

3. İlk adımlar: kolluk ve sigortacı

Genel şartların B.1 maddesi, rizikonun gerçekleşmesi hâlinde sigortalıya şu yükümlülükleri verir:

1. Kolluğa bildirim: Aracın çalındığını öğrenir öğrenmez durumu derhal yetkili makamlara bildirin (B.1.3). Bu başvurunun belgesi sonraki aşamada istenecektir.
2. Sigortacıya ihbar: Öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunun (B.1.1). Genel şartların C.6 maddesi bildirimin şirket merkezine, ilgili temsilciliğe veya acenteye yapılabileceğini, sözleşmede belirlenmiş elektronik yöntemlerin de kullanılabileceğini söyler.
3. Bilgi ve belge desteği: Sigortacının isteği üzerine rizikonun nedenlerini ve zarar miktarını belirlemeye yarayan, sağlayabileceğiniz bilgi ve belgeleri gecikmeksizin verin (B.1.5).
4. İnceleme izni: Sigortacının veya temsilcisinin araştırma ve incelemelerine izin verin (B.1.6).

Sigortacı da ihbarı aldıktan sonra üç iş günü içinde, poliçede yazılı olanlar dışında istediği belgeleri size yazılı olarak veya kararlaştırılan iletişim yoluyla bildirir (B.3.1). Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi zararı artırmışsa tazminattan kusurun ağırlığına göre indirim yapılabilir (B.3.3.3). İhbar sürelerinin tüm branşlardaki karşılaştırması hasar ihbar süreleri rehberindedir.

4. 30 günlük arama süresi ve teslim edilecek belgeler

Çalınmada tazminat hemen ödenmez. B.3.3.4.2 maddesine göre yetkili makamların aracı bulmak için yaptığı araştırma 30 gün içinde sonuç vermezse, sigortalı makamlara başvurduğunu belgeleyerek durumu sigortacıya bildirir ve şu belgeleri teslim eder:

• Yetkili makamlara başvurunun belgesi,
• Araç kayıtlarına çalınma durumunu gösteren şerh veya açıklamanın konduğunu gösteren belge,
• Aracın mevzuata göre devrine engel olabilecek bir kısıtlama bulunmadığını gösteren belge.

Bunların ardından sigortacı tazminatı genel şartlara göre öder. B.3.3.3 maddesinin ikinci paragrafındaki kasıt hâlleri, yani rizikoya ya da zararın artmasına kasten sebep olunması nedeniyle ilgililer hakkında cezai soruşturma açılmışsa, sigortacı ödemeyi soruşturma tamamlanana kadar bekletebilir.

Genel şartlar, araç anahtarlarının veya ruhsatın sigortacıya teslimini ayrıca düzenlemez. Sigortacı hasarda isteyeceği belgeleri poliçede sayar (B.3.1); anahtar teslimi isteniyorsa bu liste ya da üç iş günü içinde yapılan ek belge bildirimi üzerinden istenir. Anahtarlarınızı saklayın ve poliçedeki belge listesini kontrol edin.

ŞemaAraç çalınınca kasko takvimi

1. Kolluk: Derhal yetkili makamlara bildirim (B.1.3)
2. Sigortacı: En geç 5 iş günü içinde ihbar (B.1.1)
3. 30 gün: Araştırma sonuç vermezse belgeler teslim edilir
4. Ödeme: Çalınma günündeki rayiç değer (B.3.3.2.4)

5. Trafik kaydı: çalıntı şerhi ve kaydın kapatılması

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün trafik tescil bilgilendirmesine göre çalınan aracın tescil kaydının kapatılması, çalındığı tarihten itibaren bir ay geçmiş olması şartıyla yapılabilir. Başvuru; araç tescil belgesi, motorlu araç trafik belgesi, nüfus cüzdanı aslı ve savcılık veya kolluk birimlerince düzenlenmiş çalınma belgesiyle, dilekçe ekinde herhangi bir trafik tescil birimine yapılır. Belgeler de araçla birlikte çalınmışsa, istek üzerine aracın kayıtlarına "çalınmıştır" şerhi konulduğuna dair yazı verilebilir.

Kasko tarafında istenen "çalınma şerhi" belgesi bu kayıtla ilgilidir. Tescil usulleri zaman içinde değişebildiği için başvurmadan önce güncel belge listesini tescil biriminden teyit edin.

6. Tazminat: rayiç değer ve kasko değer listesi

B.3.3.2.4 maddesine göre çalınmada aracın çalınma günündeki rayiç değeri ödenir. B.3.3.1.1 maddesi rayiç değer için esas alınacak referansın veya belirleme yönteminin poliçede yazılmasını ister; poliçede böyle bir referans yoksa veya referans somut değilse, genel şartlara göre resmî otoritece tespit edilecek kurallar çerçevesinde belirlenen referans rayiç değerler esas alınır. Poliçe şablonu da sigorta bedeli kısmında sabit bir tutar değil, aracın hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altında olduğu ibaresinin yazılmasını öngörür.

Türkiye Sigorta Birliği, üye şirketlerin kasko değerlerini belirlemesine yardımcı olmak için piyasa fiyatlarını göz önüne alarak her ay bir kasko değer listesi yayımlar ve listenin işlemlerde esas alınmasından sorumluluk kabul etmez. Poliçenizde referans olarak bu liste gösterilmişse, çalınma tarihinin ait olduğu aya bakılır. Listeyi kasko değer listesi sorgulama aracıyla inceleyebilir, okuma ayrıntılarını kasko değer listesi nasıl kullanılır rehberinde bulabilirsiniz.

Örnek hesap

Rakamlar kurgusaldır. Aracın 14 Mart'ta çalındığını, poliçede referans olarak TSB listesinin yazılı olduğunu ve Mart ayı listesinde aracın tip ve model yılı için 1.100.000 TL değer bulunduğunu varsayalım. Poliçede çalınmaya uygulanacak 20.000 TL tutarında bir muafiyet yazılıysa (A.6), ödenecek tutar 1.100.000 − 20.000 = 1.080.000 TL olur. Poliçede muafiyet yoksa rayiç değerin tamamı ödenir. Ödeme sürelerinin genel kuralı hasar ödeme süresi rehberinde anlatılmıştır.

7. Araç bulunursa ne olur?

B.3.3.4.2 maddesi üç ihtimali ayrı ayrı düzenler:

• Ödemeden önce bulunursa: Sigortalı aracı geri almak zorundadır.
• Ödemeden sonra bulunursa: Sigorta ettiren veya sigortalı durumu derhal sigortacıya bildirir. Anlaşma hükümlerine göre ya tazminat iade edilir ya da aracın mülkiyeti sigortacıya devredilir.
• Araç hasarlı bulunursa: Çalınma nedeniyle araçta oluşan zararı sigortacı öder.

EGM bilgilendirmesine göre bulunan aracın kaydı için bulunma belgesi ve tescil formuyla başvurulur; başvuru sırasında aracın geçerli trafik sigortası ve muayenesinin bulunması zorunludur.

8. Trafik sigortası ve çalınan araçla yapılan kazalar

Zorunlu trafik sigortası çalınmayı karşılamaz. Genel şartlarının A.3 maddesi teminatı işletenin üçüncü kişilere karşı hukuki sorumluluğuyla sınırlar, A.6/ğ maddesi de sigortalının kendi aracına gelen zararları teminat dışında bırakır.

Çalınan araç bir kazaya karışırsa Karayolları Trafik Kanunu md. 107 devreye girer: aracı çalan kişi işleten gibi sorumludur. İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin çalınmada kusurlu olmadığını ispat ederse sorumlu tutulmaz. Trafik genel şartları, işletenin sorumlu olmadığı bu zararları teminat dışında sayar (A.6/h); sigortalının çalınmada kusurlu olduğu tespit edilirse ise sigortacı ödediği tazminat için sigortalıya rücu edebilir (B.4/e). İşletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabı'na başvurulabilir (5684 sayılı Kanun md. 14/2-ç).

9. Sık yapılan hatalar

• Sigortacıya geç haber vermek: Kolluğa başvurmak sigortacıya ihbar yerine geçmez; beş iş günlük süre ayrıca işler.
• Dar kaskoda çalınma teminatını varsaymak: Ürün adı teminatın bir kısmını kapsayabilir; poliçedeki teminat listesine bakın.
• Aksesuarları poliçeye yazdırmamak: Sonradan eklenen donanım poliçede belirtilmemişse kapsam dışında kalır.
• Anahtar teminatını kontrol etmemek: Anahtarla çalınma yalnız ek sözleşmeyle ve ek sözleşmedeki hâllerde karşılanır.
• Ödemeden sonra bulunan aracı bildirmemek: Bildirim yükümlülüğü derhal doğar.
• Uyuşmazlıkta süreyi kaçırmak: Genel şartların C.10 maddesine göre sözleşmeden doğan talepler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Sigortacınız sisteme üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru yolunu da kullanabilirsiniz.