Kredi çekerken yapılan sigortalar ve haklarınız

Konut, taşıt ya da ihtiyaç kredisi kullanırken çoğu zaman kredi evraklarıyla birlikte bir veya birkaç sigorta teklifiyle karşılaşırsınız: hayat sigortası, zorunlu deprem sigortası, konut sigortası, kasko ya da borç ödeme sigortası. Bu sigortaların bir kısmı gerçekten koruma sağlar ve bazıları kanunen zorunludur; ancak hangisinin zorunlu olduğu, hangi şirketten alınacağı ve primin ne kadar olacağı konusunda karar hakkı büyük ölçüde sizdedir. Bu rehber, mevzuatın kredi kullananlara tanıdığı hakları ve bu sigortaları seçerken dikkat edilecek noktaları anlatır.

Temel kural: açık talep ve şirket seçme hakkı

Sigortacılık Kanunu'nun 32. maddesi, kişilerin sigorta şirketini seçme hakkının sınırlandırılamayacağını ve bir sözleşmenin unsurları arasında sigorta yaptırma zorunluluğu varsa, bu sigortanın belirli bir şirkete yaptırılmasına ilişkin her türlü şartın hükümsüz olduğunu düzenler. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 29. maddesi de tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminatın kredi veren tarafından kabul edilmek zorunda olduğunu öngörür.

Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin 13. maddesi bu ilkeleri krediler için somutlaştırır:

• Kredi kullananın yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz.
• Kredi kullananın sigorta şirketini seçme hakkı sınırlandırılamaz.
• Kredi kullanan sigorta yaptırmak isterse, istediği şirketten sağladığı, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu ve dain-i mürtehini kredi kuruluşu olan poliçe kredi kuruluşunca kabul edilmek zorundadır.
• Sigorta veya kredi sözleşmesine sigortanın belirli bir şirkete yaptırılmasına ilişkin konan her türlü şart hükümsüzdür.

SEDDK, 5 Mart 2025 tarihli 2025/2 sayılı sektör duyurusunda, bazı kredi kuruluşlarının poliçenin belirli şirketlerden veya aracılardan yapılmasını şart koştuğu, mevcut poliçelerin iptalini talep ettiği yönünde şikâyetler aldığını belirterek, gerekli şartları taşıyan poliçelerin başkaca bir koşul aranmadan kabul edilmesi gerektiğini hatırlattı. Aynı duyuruya göre poliçenin tarafları dışındaki kişi veya kuruluşların ilettiği iptal talepleri sigorta şirketlerince dikkate alınmamalıdır; bu hakların kısıtlanması Kanun uyarınca yaptırıma tabidir.

ŞemaKredi bağlantılı sigortada haklarınız

1. Açık talep: Talebiniz olmadan kredi sigortası yaptırılamaz
2. Şirket seçimi: İstediğiniz şirketten poliçe getirebilirsiniz
3. Kabul şartı: Kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, dain-i mürtehini kredi kuruluşu
4. Tazminat: Dain-i mürtehin hakkı tazminat üzerinde de devam eder

Hangi sigortalar gündeme gelir?

Sigorta	Kredi türü	Zorunlu mu?
Zorunlu deprem sigortası	Konut kredisi	Kapsamdaki konutlar için kanunen zorunlu
Konut sigortası	Konut kredisi	İsteğe bağlı; teminat olarak talep edilebilir
Hayat sigortası	Her tür kredi	İsteğe bağlı; açık talep şart
Borç ödeme sigortası	Her tür kredi, kredi kartı	İsteğe bağlı; açık talep şart
Kasko	Taşıt kredisi	İsteğe bağlı; teminat olarak talep edilebilir

Konut kredisinde DASK için özel bir kural vardır: DASK'ın açıklamasına göre poliçeyi siz yaptırmadıysanız, krediyi veren banka sizi bilgilendirerek poliçeyi düzenler ve kredi süresince yenilenmeyen poliçeyi yeniler. Bu durumda da poliçeyi başka bir yetkili şirketten yaptırıp bankaya sunma hakkınız devam eder; DASK primi resmî tarifeyle hesaplandığı için şirketten şirkete değişmez.

Bilgilendirilme hakkınız

Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre sigorta sözleşmesinin kurulmasından sonra kredi kuruluşu, kredi kullanana sözleşmeye ilişkin mevzuattan kaynaklanan hakları konusunda, poliçenin yürürlüğe girmesiyle eş zamanlı olarak kısa mesaj yoluyla bilgi verir. SEDDK'nın 2025/3 sayılı duyurusu bu mesajın içeriğini belirler: mesajda şirket unvanı, poliçe numarası, ürün adı, şirketin telefon numarası ve SEDDK'nın belirlediği bilgilendirme bağlantısı yer alır. Bağlantılar sigorta türüne göre ayrıdır; hayat, ferdi kaza, hastalık, zorunlu deprem ve mal sigortaları ile mesafeli satışlar için farklı sayfalar kullanılır. Her sözleşme için ayrı mesaj gönderilmesi esastır.

Bu mesaj, habersizce düzenlenen poliçeleri fark etmenin en kolay yoludur. Kredi kullandıktan sonra böyle bir mesaj aldıysanız ve sigortayı talep etmediyseniz, hem şirkete hem de kredi kuruluşuna yazılı başvurarak durumu sorgulayın.

Dain-i mürtehin: tazminat kime ödenir?

Kredi bağlantılı mal sigortalarında kredi kuruluşu genellikle poliçeye dain-i mürtehin olarak yazılır. TTK md. 1456'ya göre sınırlı ayni hakla yüklü bir malın sigortasında alacaklının hakkı tazminat üzerinde de devam eder; bu hak sigortacıya bildirildiyse veya sicilde görünüyorsa sigortacı tazminatı alacaklının izni olmadan sigortalıya ödeyemez. İstisna olarak, malın onarımı amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla ödeme sigortalıya yapılabilir. DASK'ın açıklamasına göre de konut üzerinde ipotek varsa, ipotek sahibi muvafakat ederse ödeme tapudaki hak sahibine, etmezse ipotek sahibine yapılır.

Sözleşme feshedilirse sigortacı durumu 15 gün içinde rehinli alacaklıya bildirir ve sözleşme onun bakımından 15 gün daha geçerli kalır. Bu nedenle kredi süresince poliçeyi iptal ettirmek, bankayla ilişkinizi de etkileyebilir.

Hayat ve borç ödeme sigortası farkı

Kredi kullanırken en sık karıştırılan iki ürün hayat sigortası ile borç ödeme sigortasıdır. Hayat sigortası vefat hâlinde kararlaştırılan bedeli öder ve kredinin kapanmasında kullanılabilir. Borç ödeme sigortası ise genel şartlarına göre işsizlik ile kaza veya hastalığa bağlı geçici iş göremezlik hâllerinde, azami süre ve tutarla sınırlı olarak taksitleri üstlenir; vefat riskini kapsamaz. Borç ödeme sigortasında sözleşmeden itibaren özel şartlarda kısaltılmadıkça 90 günlük muafiyet süresi vardır ve istifa ya da işverenle anlaşarak ayrılma işsizlik teminatı dışındadır.

Kredi kapanınca ne olur?

Kredi erken kapatıldığında veya vadesi dolduğunda, kredi bağlantılı poliçelerin akıbetini ayrıca takip edin. Dain-i mürtehin kaydının kaldırılması için kredi kuruluşunun sigortacıya bildirim yapması gerekir; aksi hâlde bir hasarda ödeme için bankanın muvafakati aranmaya devam edebilir. Poliçeyi sona erdirmek isterseniz, işlemeyen günlerin primi TTK md. 1419'a göre iade edilir; ayrıntılar için poliçe iptali ve prim iadesi rehberine bakabilirsiniz.

Kontrol listesi

• Size sunulan her sigortanın zorunlu olup olmadığını ve hangi riski karşıladığını yazılı olarak sorun.
• Başka şirketlerden teklif alın; kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, bankayı dain-i mürtehin gösteren poliçeyi sunma hakkınız var.
• Kredi imzasından sonra gelen bilgilendirme mesajlarını okuyun; talep etmediğiniz poliçe varsa itiraz edin.
• Prim kredi tutarına eklendiyse, bu tutarın faize tabi olup olmadığını öğrenin.
• Sorun yaşarsanız sigorta şikâyet kanalları rehberindeki yollardan SEDDK'ya başvurabilirsiniz.