Hayat sigortası

Özet

Hayat Sigortası Genel Şartları’na göre sigortacı, belirlenen prim karşılığında sigortalının sözleşmede belirlenen süre içinde teminat dışı hâller dışında bir sebeple ölümü veya süre sonunda hayatta olması durumunda, sigorta ettirene veya hak sahiplerine sözleşmede öngörülen sigorta bedelini ve varsa başka bir tutarı ödemeyi üstlenir. Sigorta dünyanın her yerinde geçerlidir.

Temel teminatlar vefat ve yaşam teminatıdır; poliçeye yazılmak kaydıyla ek teminatlar da verilebilir ve teminat içeriğine göre birikim özelliği taşıyabilir. Hayat sigortası bir meblağ sigortasıdır: gerçek zarar aranmaz, kararlaştırılan bedel ödenir ve bu nedenle hayat sigortalarında halefiyet uygulanmaz.

Genel şartlar sigorta ettirene önemli haklar tanır: bilgilendirmeden itibaren 15 günlük cayma hakkı, bir yıllık prim ödenmiş sözleşmelerde ayrılma, ödünç alma ve prim ödemeden muaf sigortaya dönüşme hakları bunların başında gelir.

Zorunluluk: İsteğe bağlıdır; kredi kullanımında kredi veren kuruluş tarafından teklif edilebilir ancak sigortayı yaptırıp yaptırmamak ve şirketi seçmek sigorta ettirenin hakkıdır.

Nasıl işler?

Sigorta ettiren, sözleşme yapılırken veya sonradan bir veya birden fazla gerçek veya tüzel kişiyi lehtar olarak atayabilir ve paylarını belirleyebilir. Lehtarın sigortalının hayatının devamında menfaati bulunmalıdır; ölüm sigortasında bedel mutat cenaze giderlerini aşıyorsa sigortalının yazılı izni gerekir. Lehtar değişikliği sigortacının iznine bağlı değildir; ancak sigortacıya bildirilmelidir. Birden fazla lehtar pay belirtilmeden atanmışsa eşit hak sahibidir. Lehtar atanmamışsa talep hakkı sigorta ettirene, onun vefatında mirasçılarına geçer. Mirasın reddi, lehtarın sigorta bedelini talep hakkını etkilemez.

En az bir yıldır yürürlükte olan ve bir yıllık primi ödenmiş sözleşmelerde sigorta ettiren istediği zaman sigortadan ayrılabilir; ayrılma değeri tarife teknik esaslarına göre hesaplanır. Aynı koşullarda sigortacı, bu değer üzerinden ödünç para vermek zorundadır. Bu tür sözleşmelerde primler ödenmezse sigortacı sözleşmeyi feshedemez; sigorta, bedeli kanuna göre yeniden hesaplanan prim ödemesinden muaf sigortaya dönüşür. Ödenmeyen ilk primin vadesinden itibaren altı ay içinde birikmiş primler ödenerek sözleşme eski hâline getirilebilir.

Beyan yükümlülüğünde beş yıl kuralı önemlidir: yenilemeler dâhil sözleşmenin yapılmasından beş yıl geçtikten sonra, ihmalle yapılan beyan eksikliği nedeniyle sigortacı caymaz, yalnız prim farkı isteyebilir. Kasıt varsa veya risk teknik sınırların dışındaysa bu koruma işlemez. Yaşın yanlış bildirilmesi hâlinde prim farkı istenir; kabul edilmezse bedel gerçek yaşa göre orantılı ödenir.

Kimler için?

Ailesinin geçimini üstlenen, konut veya taşıt kredisi kullanan, ortaklarını veya kilit çalışanlarını güvence altına almak isteyen kişi ve işletmeler için anlamlıdır. Vefat teminatı ailenin gelir kaybını telafi etmeye, yaşam veya birikim içeren teminatlar ise uzun vadeli tasarrufa yöneliktir. Kredi bağlantılı hayat sigortalarında Sigortacılık Kanunu md. 32 ve Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği md. 13 uyarınca kredi kullananın açık talebi olmadan sigorta yaptırılamaz ve şirket seçme hakkı sınırlandırılamaz; istediği şirketten aldığı, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu ve dain-i mürtehini kredi kuruluşu olan poliçe kredi kuruluşunca kabul edilmek zorundadır. SEDDK 2025/2 sayılı duyurusuyla bu kuralı yeniden hatırlatmıştır.

Dikkat edilecekler

1. Lehtarı açıkça ve paylarıyla belirleyin; hayat şartları değiştikçe güncelleyin ve sigortacıya bildirin.
2. Sağlık beyanını doğru ve eksiksiz yapın; sigortacının sorduğu sorular aksi ispat edilinceye kadar önemli sayılır.
3. Poliçeyi aldıktan sonra 15 günlük cayma hakkınızı ve bilgilendirme tarihini not edin.
4. Birikimli poliçelerde ayrılma değerinin ve ödünç alma koşullarının nasıl hesaplandığını tarife teknik esaslarında sorun.
5. Prim ödeyemeyecek duruma gelirseniz fesih yerine prim ödemeden muaf sigortaya dönüşme ve altı ay içinde eski hâle getirme seçeneklerini değerlendirin.

Hasar anında

Hak sahipleri rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir. Makul süre içinde vukuatlı nüfus kayıt örneği, gerekirse ölüm nedenini açıklayan doktor raporu, ölüm belgesi veya gömme izni, gaiplikte mahkeme kararı, lehtar atanmamışsa mirasçılık belgesi ile sigortacının talep edeceği diğer gerekli belgeler verilmelidir. Sigorta bedeli belgelerin eksiksiz verilmesinden sonra araştırmalar bittiğinde ve her hâlde ihbardan itibaren on beş gün içinde ödenir; aksi hâlde ödeme borcu muaccel olur. Talepler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.