Emtia nakliyat sigortası

Özet

Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları’na göre sigortacı, sigortalı malların fırtına, geminin batması, karaya oturması, kayaya bindirmesi, çatışma, sabit veya yüzen bir cisme çarpma, malın denize atılması, yangın, infilak, kaptan ve mürettebatın barataryası ile yükleme, aktarma veya boşaltma sırasında denk düşmesi gibi deniz kaza ve tehlikelerinden doğan ziya ve hasarları poliçe şartları dâhilinde karşılar.

Genel şartlar deniz taşımacılığı esas alınarak yazılmıştır ve en belirgin özelliği, poliçedeki hususi şartların genel şartlardan önce gelmesidir. Bu nedenle kara, hava veya demiryolu taşımalarında ve kapıdan kapıya sevkiyatlarda kapsamı asıl belirleyen, poliçeye eklenen özel şartlar ve klozlardır.

Sigorta değeri mal türüne göre farklı hesaplanır: ham madde ve toprak ürünlerinde varış yerindeki hasarsız piyasa değeri; mamul ve yarı mamullerde yükleme yerindeki bedele masraflar, iadesi mümkün olmayan navlun, sigorta ücreti ve yüzde 10 kâr payı eklenerek bulunan tutar esas alınır.

Zorunluluk: İsteğe bağlıdır; dış ticarette satış sözleşmesinin teslim şekline göre alıcı veya satıcının yaptırması kararlaştırılabilir.

Nasıl işler?

Sigorta, aksi kararlaştırılmadıkça mallar taşıyıcı tarafından taşınmak ya da kısa süreli muhafaza için teslim alındığı anda başlar; yükleme ve boşaltma sırasında liman araçlarında bulunurken de devam eder. Mallar varış yerinde alıcıya teslim edildiğinde, teslime engel bir hâl varsa usulüne göre depolandığı veya satıldığı anda ve her hâlde boşaltmayı izleyen 15. günün sonunda sona erer. Taşıma bir nakliye firmasına verilmişse teminat firmanın malları teslim aldığı anda başlar ve en geç boşaltmayı izleyen 30. günün sonunda biter.

Kısmi hasarlarda (hususi avarya), poliçede aksine hüküm yoksa yüzde 3 muafiyet düşülür; bu muafiyet denk başına, dökme yükte ambar başına hesaplanır. Ancak batma, karaya oturma, çatışma, yangın, infilak gibi büyük olaylardan doğan kısmi hasarlarda ve yükleme-boşaltmada bir dengin tamamen kaybolmasında muafiyet uygulanmaz. Sigorta bedeli sigorta değerini aşarsa aşan kısım hükümsüzdür; değerden düşükse tazminat aynı oranda azalır.

Gemi adı bildirilmeden yapılan sigortalarda (abonman benzeri düzenler), sigortalı gemi adını ve her gemideki sigortalı tutarı öğrenir öğrenmez ve en geç 48 saat içinde bildirmek zorundadır; bu yükümlülüğe uyulmaması sigortayı hükümsüz kılar. Rota veya varış yerinin değişmesi gibi rizikoyu etkileyen durumlarda sigorta, belirlenecek ek ücret karşılığında yürürlükte kalır; ancak sigortalı bu durumu öğrenir öğrenmez bildirmelidir.

Kimler için?

İthalat ve ihracat yapan firmalar, yurt içinde ticari mal sevk eden üreticiler ve toptancılar, lojistik zincirinde malın mülkiyetini veya riskini taşıyan herkes için anlamlıdır. Taşıyıcının sorumluluğu çoğu zaman kanun ve taşıma sözleşmesiyle sınırlıdır; bu nedenle malın değerini güvence altına almanın yolu taşıyıcıya değil malın sahibine yapılan nakliyat sigortasıdır. Dış ticarette sigortayı kimin yaptıracağı, satış sözleşmesindeki teslim şekline bağlıdır; bu nedenle sözleşme ile poliçenin birlikte okunması gerekir.

Dikkat edilecekler

1. Poliçedeki özel şartları ve klozları mutlaka okuyun; genel şartlara göre hususi şartlar önce uygulanır.
2. Kırılgan, paslanabilir veya neme duyarlı mallar gönderiyorsanız kırılma, paslanma ve yağmur suyu gibi riskleri ek sözleşmeyle ekletin.
3. Ambalajı taşıma türüne uygun hazırlayın; ambalaj yetersizliğinden doğan hasarlar teminat dışıdır.
4. Güverteye yüklenecek mallarda teminatın dar olduğunu bilin ve gerekirse özel şart isteyin.
5. Sigorta bedelini mal türüne göre genel şartlardaki sigorta değeri tanımına uygun belirleyin.

Hasar anında

Taşıma sırasında muhafaza ve kurtarma tedbirlerini almak sigortalının yükümlülüğüdür; taşıyıcı ve diğer sorumlulara karşı rücu haklarını korumak için gerekli ihtirazi kayıtları zamanında koymalı ve sigortacıyla iş birliği yapmalısınız. Kısmi hasarlar, sigortacının avarya komiseriyle ya da komiser yoksa yerel usule göre malların boşaltılmasını izleyen 15 gün içinde ve her hâlde alıcıya teslimden önce tespit ettirilmelidir; bu yükümlülüğe uyulmaması, mücbir sebep ispat edilmedikçe sigortacıya tazminatı reddetme hakkı verir. Tazminat talebi umumi avaryada dispeçin düzenlenmesinden itibaren bir, diğer hâllerde geminin hareketinden itibaren iki yıl içinde sigortacıya kabul ettirilmeli veya mahkemeye taşınmalıdır.