TARSİM hasar ihbarı: dolu, don ve sel sonrası

Devlet destekli tarım sigortalarında teminatı Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) verir; poliçeler üye sigorta şirketlerinin acenteleri aracılığıyla düzenlenir. Bitkisel ürün sigortasında dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması ile sel ve su baskını “dolu paket” olarak birlikte verilir; don ise yaş meyve gibi ürünlerde isteğe bağlı ek teminattır (Genel Şartlar A.2.1). Hasar anında süreleri kaçırmamak ve ürüne dokunmadan önce ne yapmanız gerektiğini bilmek, tazminatın tamamını almanın ön koşuludur. Aşağıdaki oranlar 2026 genel şartları ile tarife ve talimatlarından alınmıştır; poliçenizdeki seçimler sonucu değiştirebilir.

1. İhbar süreleri

Sigorta	Hasar	İhbar süresi	Dayanak
Bitkisel ürün	Don	Rizikodan itibaren en geç 10 gün	Genel Şartlar B.1/2
Bitkisel ürün	Dolu, sel, fırtına ve diğerleri	Rizikodan itibaren en geç 15 gün	Genel Şartlar B.1/2
Bitkisel ürün	Tüm hasarlar	Poliçe bitişinden 15 gün sonra ihbar yapılamaz	Genel Şartlar B.1/2
Büyükbaş hayvan hayat	Ölüm, mecburi kesim, yavru atma, hırsızlık	Öğrenmeden itibaren en geç 24 saat	Genel Şartlar B.1/1-a

Bitkisel üründe bu süreler üst sınırdır: asıl kural, ihbarın hasar tespitinin doğru ve zamanında yapılmasını sağlayacak en kısa sürede yapılmasıdır (B.1/1). Diğer branşlardaki süreleri hasar ihbar süreleri rehberinde karşılaştırabilirsiniz.

ŞemaTARSİM’de ihbar süreleri

• Bitkisel ürün: don: 10 gün içinde
• Bitkisel ürün: diğer: Dolu, sel, fırtına vb. 15 gün
• Büyükbaş hayvan: 24 saat içinde
• Poliçe bitince: Bitimden 15 gün sonra ihbar alınmaz

2. İhbar kanalları ve adımlar

TARSİM'in açıklamasına göre ihbar ALO TARSİM 172 çağrı merkezinden, sigorta şirketi veya acente aracılığıyla, TARSİM Mobil uygulamasından ve tarsim.gov.tr'deki poliçe sorgulama ve hasar ihbarı ekranından yapılabilir. Acente, kendisine yapılan ihbarı gecikmeksizin TARSİM'e iletmekle yükümlüdür (B.1/4).

1. Poliçe numaranızı veya T.C. kimlik numaranızı hazırlayın.
2. Rizikonun gün ve saatini, hasar nedenini, ürünün cinsi, türü ve çeşidini, arazinin ilçe, köy ve mahallesini bildirin (B.1/3).
3. İhbar kaydını ve tarihini saklayın; farklı nedenli iki hasar için TARSİM'e göre tek ihbar yeterlidir, eksper tüm hasarları değerlendirir.
4. Yangın hasarında savcılık sonuç kararını temin edip TARSİM'e iletin; geniş alanları etkileyen yangınlarda bu belge aranmaz (B.1/6).
5. Eksik belge olursa TARSİM kısa mesajla bilgi verir; dosya durumunu 172 hattından veya web sitesinden sorgulayabilirsiniz.

3. Hasar sonrası yükümlülükleriniz

Genel Şartlar B.2'ye göre riziko gerçekleştikten sonra, zarar belirlenene kadar hasarlı ürüne sigortalı değilmiş gibi bakım göstermeniz ve TARSİM talimatlarına uymanız gerekir. Hasarın saptanmasını güçleştirecek ya da miktarını artıracak bir değişiklik yapılmamalıdır. Hasat zamanı gelmiş üründe, TARSİM veya eksperinin onayını almak ve uygun yerlerde biçilmemiş, toplanmamış örnek kısımlar bırakmak şartıyla hasada devam edebilirsiniz (B.2/2).

Toprak işleme, sulama, budama, ilaçlama gibi tarımsal işleri zamanında yapmamak ve bu yüzden zararın artması, tazminatın ödenmemesi hakkını doğurur (C.3). Hasat gecikmesinden kaynaklanan hasarlar ise teminat dışıdır (A.4/1-b).

4. Ekspertiz ve itiraz

Hasarın nedeni, niteliği ve miktarı TARSİM eksperlerince tespit edilir (B.4/1). Tarife ve talimatların 2.2 maddesine göre eksper, hasar oranını belirlemeden önce gerçek verimi tespit eder. Beyan ettiğiniz verim gerçek verimin altındaysa TARSİM en fazla beyan edilen verime kadar sorumludur; üstündeyse hesap gerçek verim üzerinden yapılır. TARSİM'e göre verim tespiti hasada yakın, verimin belirlenebileceği fenolojik evrede yapılır. Genel süreç için ekspertiz süreci rehberine bakabilirsiniz.

Tespite katılmıyorsanız ilk tespit tarihinden en geç 7 gün içinde TARSİM'den yazılı olarak ikinci hasar tespiti isteyebilirsiniz; TARSİM talebin ulaşmasından itibaren 5 gün içinde eksper atar (B.4/2). TARSİM'e göre itiraz, sigorta şirketi veya acente üzerinden ya da doğrudan TARSİM'e yazılı başvuruyla yapılabilir.

Ürün erken gelişme devresinde zarar görmüş ve eksper yeniden ekim veya dikime karar vermişse, o güne kadar yapılan ekim, dikim ve bakım masrafları, hasarlı kısım kadar sigorta bedelinin %30'una kadar muafiyet ve müşterek sigorta uygulanmadan ödenir (Tarife 2.4). Yeniden ekim yapılmazsa bundan doğan zarar ödenmez (Genel Şartlar B.6/3).

5. Muafiyet ve müşterek sigorta

Muafiyet toplam sigorta bedeli üzerinden hesaplanır; müşterek sigorta ise muafiyetten sonra kalan hasar oranına uygulanır (Tarife 2.3/4). 2026 tarifesindeki başlıca oranlar:

Teminat	Muafiyet	Müşterek sigorta
Dolu, fırtına, sel ve su baskını, hortum, yangın, deprem, taşıt çarpması	%8	%0
Heyelan	%0	%10
Yaban domuzu ve geyik, kiraz ve üzümde yağmur	%8	%30
Don, kayısı ve erik (standart seçenek)	%20	%35
Don, elma, armut, kiraz, şeftali (standart seçenek)	%20	%30
Don, fındık (standart seçenek)	%10	%20

Birden fazla riskten hasar varsa en yüksek muafiyet bir defa uygulanır (Tarife 2.3/5). Don için daha düşük oranlı seçenekler alınabilir; ancak bu seçeneklerde devlet prim desteği, standart seçenek için hesaplanacak desteği geçemez (Tarife 2.3/3). Muafiyetin prime etkisini muafiyet ve prim hesaplayıcısıyla inceleyebilirsiniz.

Örnek hesap

Sayılar kurgusaldır ve beyan edilen verimin gerçek verime eşit olduğu varsayılmıştır. Sigorta bedeli 200.000 TL olan bir buğday parselinde eksper, dolu nedeniyle %40 hasar oranı tespit etsin. Muafiyet %8 düşülür: %40 − %8 = %32. Dolu için müşterek sigorta yoktur; tazminat 200.000 × 0,32 = 64.000 TL olur.

Aynı bedelle sigortalı bir kayısı bahçesinde standart don seçeneğiyle %60 hasar tespit edilsin. Önce %20 muafiyet düşülür ve %40 kalır; bunun %35'i müşterek sigorta olarak sizde kalır: %40 × 0,65 = %26. Tazminat 200.000 × 0,26 = 52.000 TL olur. Hasar oranı %8'i aşmayan bir dolu hasarında ise ödeme çıkmaz (Genel Şartlar B.5/2).

6. Büyükbaş hayvan hayat sigortasında hasar

Büyükbaş hayvan hayat sigortasında ihbar 24 saat içinde yapılır ve ihbarda hayvana ilişkin bilgilerin, özellikle kulak küpe numarasının verilmesi gerekir. TARSİM'e göre küpe numarası belirtilmezse ihbar alınamaz; doğal afet, yangın, sel gibi hasarlar bu kuralın istisnasıdır. Mecburi kesimde, saha şartları elverişliyse kesim mezbahada yapılır ve kesim tutanağı hasar raporuna eklenir (B.1/1-b). Hırsızlıkta karakol veya emniyet tutanakları alınmazsa hasar teminat dışı sayılır (B.1/5).

Genel Şartlar B.1.1'e göre istenen başlıca belgeler: hayvanın ulusal veri tabanından düşüldüğüne dair il veya ilçe müdürlüğü belgesi, hasar anında çekilmiş fotoğraflar, mezbaha kesim raporu ve tartım fişi, kesimde satılan kısma ait müstahsil makbuzu veya fatura, gerekirse laboratuvar raporu ve aşılama belgeleri.

Tazminatta poliçedeki hayvan birim fiyatı esas alınır; varsa muafiyet, müşterek sigorta ve sovtaj düşülür (B.5). 2026 tarifesine göre süt sığırlarında geniş kapsamlı tarifede müşterek sigorta mastitis, ayak ve tırnak, genital hastalıklar gibi durumlarda %25, diğer durumlarda %15'tir. Etinden yararlanılan hayvanda sovtaj, TARSİM'in sorumlu olduğu bedelin en az %30'u olarak belirlenir; ölüm hasarında deri için sovtaj uygulanmaz. Yavru atmada tazminat, gebe hayvanın sigorta bedelinin %20'sidir (Tarife 2.2 ve 3).

7. Ödeme, prim desteği ve anlaşmazlık

Hasar dosyası tamamlandıktan sonra kesinleşen tazminat en geç 30 gün içinde banka kanalıyla sigortalı adına ödenir (Bitkisel B.7/1, Büyükbaş B.6/1). Bitkisel üründe tazminat hasat tarihinden önce ödenmez; ürünün tamamen hasarlanması veya yeniden ekim kararı istisnadır. Sözleşme süresince oluşan kısmi hasarlar poliçe bitiminden sonra bir defada ödenir ve muaccel prim borçları tazminattan mahsup edilebilir (B.7). TARSİM'e göre ödeme bankaya gönderildiğinde kısa mesajla bildirilir; poliçede dain-i mürtehin varsa mesaj gönderilmez, şirket ve acente bilgilendirilir.

5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu'nun 13. maddesine göre devlet prim desteği miktarları ürün, risk ve bölge bazında her yıl Cumhurbaşkanınca belirlenir. Kanunun 17. maddesi, uygulama yılında kapsamdaki riskler için tarım sigortası yaptırmayan üreticilerin 2090 sayılı Kanundan yararlanamayacağını öngörür.

Uyuşmazlıkta, uyuşmazlık konusu olay üyelik tarihinden sonra meydana gelmişse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir (C.9); ayrıntılar Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru rehberindedir. Talepler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda, her hâlde rizikodan itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar (C.10).

Sık yapılan hatalar

1. Donu “sonra bakarız” diye beklemek: Don hasarında süre 10 gündür ve ürünün durumu hızla değişir.
2. Eksper gelmeden hasadı tamamlamak: Onay almadan ve örnek bırakmadan yapılan hasat, zararın tespitini imkânsızlaştırabilir.
3. Hasarlı parseli bakımsız bırakmak: Bakım eksikliğinden artan zarar tazminattan düşülür.
4. İtiraz süresini kaçırmak: İkinci tespit talebi için ilk tespitten itibaren yalnız 7 gün vardır.
5. Küpe ve kayıtları güncellememek: Küpesi düşen hayvan yeniden küpelenip TARSİM'e bildirilmezse hasarı ödenmez (Büyükbaş C.3/6).