Değer kaybı talebi: kim, kimden, nasıl ister?

Kazada hasar gören bir araç kusursuz onarılsa bile, hasar kaydı nedeniyle ikinci el piyasada daha düşük fiyata satılabilir. Bu kayba değer kaybı denir ve kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edilebilir. Zorunlu trafik sigortası genel şartları, maddi zarar tanımına “zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil” ifadesiyle bu kalemi açıkça ekler ve hesap yöntemini bir formüle bağlar. Bu rehber kimin, kimden, hangi belgelerle ve nasıl bir hesapla değer kaybı isteyebileceğini anlatır.

Kim, kimden ister?

Değer kaybını, aracı zarar gören hak sahibi ister; muhatap, kazada kusurlu olan aracın zorunlu trafik sigortasıdır. Genel şartların Ek-1'i değer kaybının, sigortalının sorumlu olduğu araç kazalarında hak sahibinin talebi olması hâlinde, eksper tarafından ayrıca düzenlenecek bir değer kaybı raporuyla değerlendirileceğini düzenler. Kusur paylaşılmışsa talep, karşı tarafın kusur oranı ölçüsünde karşılanır.

Değer kaybı maddi zarar kapsamında olduğu için araç başına maddi zarar limiti içinde değerlendirilir. 2026 yılında bu limit araç başı 400.000 TL'dir; onarım bedeli ile değer kaybının toplamı bu tutarı aşarsa kalan kısım karşı tarafın İMM poliçesinden ya da doğrudan işletenden istenebilir. Limitler için trafik sigortası limitleri rehberine bakabilirsiniz.

Formül

Genel şartların Ek-1'ine göre:

• Baz değer kaybı = Aracın rayiç değeri × yüzde 19
• Toplam değer kaybı = Baz değer kaybı × Hasar boyutu katsayısı × Kullanılmışlık (km) katsayısı

Rayiç değer için Türkiye Sigorta Birliği'nin kasko değer listesi esas alınır; listede olmayan araçlarda piyasa analiz yöntemi kullanılır. Kendi aracınızın liste değerini kasko değer listesi sorgulama aracımızla bulabilirsiniz.

Hasar boyutu katsayısı, KDV dâhil onarım tutarının aracın piyasa değerine oranına ve aracın değer grubuna göre belirlenir:

Kod	Hasar boyutu	Katsayı	300.001 TL ve üzeri araçlarda oran
A1	Büyük hasar	0,90	Yüzde 20,01 ve üzeri
A2	Orta hasar	0,75	Yüzde 8,01 – 20
A3	Küçük hasar	0,50	Yüzde 2,01 – 8
A4	Basit hasar	0,25	Yüzde 2'ye kadar

Daha düşük değerli araçlar için eşikler farklıdır (örneğin 0–75.000 TL arası araçlarda büyük hasar eşiği yüzde 25,01'dir).

Kullanılmışlık katsayısı aracın kilometresine göre belirlenir:

Kilometre	Katsayı
0 – 14.999	0,90
15.000 – 29.999	0,80
30.000 – 44.999	0,60
45.000 – 59.999	0,40
60.000 – 74.999	0,30
75.000 – 149.999	0,20
150.000 ve üzeri	0,10

Örnek hesap

Rayiç değeri 1.000.000 TL, kilometresi 40.000 olan bir otomobilde KDV dâhil 60.000 TL onarım gerektiren bir hasar olduğunu varsayalım:

1. Baz değer kaybı: 1.000.000 × 0,19 = 190.000 TL
2. Hasar oranı: 60.000 ÷ 1.000.000 = yüzde 6 → A3, katsayı 0,50
3. Kilometre katsayısı: 40.000 km → 0,60
4. Toplam değer kaybı: 190.000 × 0,50 × 0,60 = 57.000 TL

Aynı araç 160.000 km'de olsaydı katsayı 0,10'a düşer ve değer kaybı 9.500 TL olurdu. Formül, yeni ve az kullanılmış araçlarda değer kaybının çok daha yüksek hesaplanmasına yol açar.

ŞemaDeğer kaybı hesabı (rehberdeki örnekle)

1. Baz değer kaybı: 1.000.000 × 0,19 = 190.000 TL
2. Hasar oranı katsayısı: Hasar yüzde 6 → A3, katsayı 0,50
3. Kilometre katsayısı: 40.000 km → 0,60
4. Değer kaybı: 190.000 × 0,50 × 0,60 = 57.000 TL

Kapsam dışı hâller

Ek-1'deki teminat dışı hâllerden bir kısmı Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27 Haziran 2018 tarihli kararlarıyla iptal edilmiştir (2, 3, 4 ve 6. bentler). Genel şartların güncel metninde yürürlükte kalan başlıca istisnalar şunlardır:

• Mini onarımla giderilebilen basit kaporta, plastik tampon ve parça onarımları; cam, radyo, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı hasarları,
• Çekme belgeli ve hurda belgeli işlem görmüş araçların talepleri,
• Toplumsal müdahale araçları, belediye otobüsleri, yol süpürme ve itfaiye araçları,
• Yabancı plakalı araçlar için yapılan talepler.

Ayrıca araçtaki maddi hasar rayiç bedelin yüzde 2'sinin altında kalırsa değer kaybı tazminatı maddi hasar tutarını aşamaz.

Başvuru ve belgeler

Genel şartların Ek-6'sına göre değer kaybı için şu belgeler istenir: araç hasarında istenen belgeler (kaza tespit tutanağı, ruhsat, varsa hasarlı araç fotoğrafları, banka hesap bilgisi), değer kaybı talep beyanı ve maddi hasar için ekspertiz yapıldıysa eksper raporu.

Başvuruyu doğrudan karşı tarafın sigorta şirketine veya Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden yapabilirsiniz. 2026/22 sayılı Genelgeye göre OHİM başvurusunun ardından şirket, başvuru sahibini arayarak araç hasarıyla birlikte değer kaybı hesaplamasının da yapılacağı konusunda bilgilendirmek zorundadır. 2026/11 sayılı Genelgeyle 1 Temmuz 2026'dan itibaren trafik sigortasında araç hasarı için atanan eksper, değer kaybı hesaplamasına da standart rapor şablonunda yer verir. Değer kaybı raporunun içeriği 2025/25 sayılı Genelgeyle güncellenen şablona göre hazırlanır; raporda aracın geçmiş hasar kayıtları, kilometresi ve kullanım şekli de yer alır.

Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermez veya talebi karşılamazsa dava yoluna gidebilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz.

Değer kaybı neden tartışmalı bir kalemdir?

Değer kaybı, hem sigortacılar hem de hak sahipleri açısından sık uyuşmazlık konusu olur. Bunun başlıca nedeni, formüldeki üç değişkenin her birinin sonucu büyük ölçüde etkilemesidir: rayiç değerin hangi kaynaktan alındığı, hasar boyutunun hangi gruba girdiği ve kilometre bilgisinin doğruluğu. Örneğin onarım tutarının piyasa değerine oranı yüzde 8'den yüzde 8,01'e çıktığında hasar boyutu küçük hasardan orta hasara geçer ve katsayı 0,50'den 0,75'e yükselir. Bu nedenle onarım faturasının KDV dâhil tutarı ve aracın piyasa değeri raporda açıkça gösterilmelidir.

Danıştay'ın iptal kararlarından sonra genel şartlardaki bazı sınırlamalar uygulanmaz hâle gelmiştir; sigortacının ret gerekçesi iptal edilmiş bir bende dayanıyorsa bunu yazılı itirazınızda belirtebilirsiniz. Uyuşmazlık devam ederse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz; hakemler dosya üzerinden karar verdiği için talebinizi eksper raporu, KDV dâhil onarım faturası, kaza tarihindeki kilometreyi gösteren belge ve kasko değer listesi çıktısıyla desteklemeniz sürecinizi güçlendirir. Hesabı kendiniz yapıp talep beyanınıza eklemek de sigortacının hesabıyla karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Dikkat edilecekler

• Değer kaybını talep etmeden önce aracın onarımının tamamlanması ve hasar tutarının eksper raporuyla belirlenmesi gerekir.
• Rayiç değerin doğru belirlendiğini, kasko değer listesindeki marka, tip ve model yılıyla karşılaştırarak kontrol edin.
• Kilometre bilgisinin kaza tarihindeki değeri yansıttığından emin olun; katsayı buna göre değişir.
• Değer kaybı alacağınızı, Kanunda sayılanlar dışındaki yetkisiz kişilere devretmeyin; Genelge, tazminat alacağının yetkisiz kişilerce takip ve tahsil edilemeyeceğini hatırlatır.