İhtiyari mali mesuliyet sigortası

Özet

İhtiyari mali mesuliyet sigortası (İMM), aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanunu ile genel hükümlere göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, teminat kapsamında olmak şartıyla zorunlu mali sorumluluk sigortası limitlerinin üzerinde kalan kısmı için poliçede yazılı limitlere kadar karşılar. Sigorta, sigorta ettirenin haksız taleplere karşı savunmasını da kapsar ve Türkiye sınırları içinde geçerlidir.

Trafik sigortasının asgari limitleri, özellikle yüksek değerli araçların karıştığı kazalarda ya da ağır bedeni zararlarda yetersiz kalabilir; limitin üstündeki tutar işletenin kendi malvarlığından istenebilir. İMM bu açığı kapatmak için tasarlanmıştır ve kasko poliçesine ek teminat olarak ya da ayrı bir poliçe olarak düzenlenebilir.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 100. maddesine göre sorumluluğun kaldırılması veya azaltılması, doğrudan talep ve dava hakkı ile zamanaşımına ilişkin hükümler ihtiyari mali sorumluluk sigortasında da uygulanır.

Zorunluluk: Zorunlu değildir; zorunlu olan trafik sigortasıdır. İMM, trafik sigortası limitlerinin üzerindeki sorumluluk için isteğe bağlı olarak yaptırılır.

Nasıl işler?

İMM, trafik sigortasının ödediği tutarın üzerinden devreye girer: örneğin 2026 limitleriyle karşı aracın maddi zararı 650.000 TL ise trafik sigortası araç başı 400.000 TL öder, kalan 250.000 TL poliçe limitiniz yeterliyse İMM’den karşılanır. Bedeni zararlarda da kişi başı ve kaza başı trafik limitlerini aşan kısım aynı mantıkla İMM’ye kalır.

Genel şartlara göre tazminatı azaltan ya da kaldıran hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; sigortacı ödedikten sonra kast veya ağır kusur, geçerli sürücü belgesi olmadan kullanım, alkol ya da uyuşturucu etkisinde kullanım ve kapasite dışında yolcu veya yük taşıma gibi hâllerde sigortalısına rücu eder.

Sigorta ettiren, aracın teklifnamede beyan edilen kullanılış tarzını değiştirirse bunu en geç 8 gün içinde sigortacıya bildirmek zorundadır; sigortacı değişiklik rizikoyu ağırlaştırıyorsa 8 gün içinde sözleşmeyi feshedebilir ya da prim farkı isteyebilir. Aracın işleteni değişirse, sigortacının önceden onayı alınmadıkça sözleşme kendiliğinden sona erer ve kalan sürenin primi gün esasına göre iade edilir. Prim ya da peşinat poliçenin teslim edildiği gün ödenmezse sigorta ettiren temerrüde düşer ve 30 gün içinde de ödemezse sözleşme ihtara gerek olmadan feshedilmiş olur; taksitlerden biri ödenmezse 15 gün sonra teminat durur.

Beyan yükümlülüğünün ihlalinde sonuç kasta göre değişir: sigorta ettirenin kastı varsa sigortacı bir ay içinde sözleşmeden cayabilir ve ödediği tazminatın tamamı için rücu eder; kast yoksa sözleşmeyi feshedebilir ya da prim farkı isteyebilir ve riziko bu süreçte gerçekleşirse, alınan primin alınması gereken prime oranı dışında kalan kısım için rücu eder. Trafik sigortası limitlerini aşan dava masrafları da sigortacıya aittir; hükmolunan tazminat sigorta bedelini aşarsa masraflar bedelin tazminata oranında ödenir.

Kimler için?

Yoğun trafikte araç kullananlar, yüksek değerli araçların sık bulunduğu şehir içi trafikte seyredenler, ticari araç işletenleri ve yolcu taşıyanlar için limit aşımı riski daha belirgindir. Trafik sigortası limitleri her yıl güncellense de ağır bir kazada doğabilecek sorumluluğu tek başına karşılamayabilir; İMM bu durumda kişisel malvarlığınızı korur.

Dikkat edilecekler

1. Teklifteki İMM limitinin tutarını ve bedeni ile maddi zararlar için nasıl gösterildiğini kontrol edin; kazada ne kadar güvence sağlandığını bu limit belirler.
2. Manevi tazminat teminatının poliçede ek sözleşmeyle yer alıp almadığını kontrol edin; genel şartlarda yalnız ek sözleşmeyle alınabilir.
3. İMM, trafik sigortasının yerine geçmez; geçerli trafik sigortası olmadan araç trafikten men edilir.
4. Aracı servise ya da galeriye bıraktığınızda o süre içinde verdiği zararlar İMM kapsamında değildir; bu işletmelerin kendi zorunlu sorumluluk sigortaları vardır.
5. Aracın kullanılış tarzını değiştirirseniz (örneğin hususi aracı ticari kullanmaya başlarsanız) en geç 8 gün içinde sigortacıya bildirin; kasten bildirmemek, sonraki hasarlarda ödenen tazminatın tamamı için rücuya yol açar.

Hasar anında

Genel şartlara göre sorumluluğunuzu gerektirecek her olayı öğrendiğiniz andan itibaren beş gün içinde sigortacıya bildirmeniz gerekir. Kurtarma ve korunma önlemlerini almalı, olayın gün, saat ve yerini ve aracı kullananın kimliğini gösteren bilgi ve belgeleri vermeli, delillerin toplanmasında sigortacıya yardım etmelisiniz. Size karşı tazminat talebi ya da cezai takibat başlatılırsa tebligatları derhal sigortacıya iletin ve dava açılırsa sigortacının göstereceği avukata vekâletname verin. Sigortacının yazılı onayı olmadan sorumluluğu kabul edemez ve zarar görene ödeme yapamazsınız; sigortacı, sizin onayınızla zarar görenle doğrudan anlaşabilir. Aynı kaza için trafik sigortası farklı bir şirketteyse ona da ayrıca bildirim yapın.