Kefalet sigortası

Özet

Kefalet Sigortası Genel Şartları’na göre sigortacı, borçlunun poliçede tanımlanan borç yükümlülüğünü yerine getirememesi rizikosuna karşı, borçluya kefil olarak poliçede belirtilen lehdara teminat sağlar ve üstlendiği yükümlülük uyarınca lehdara ödeme yapar. Kefalet doğrudan sigortacı tarafından verilebileceği gibi, banka veya kredi garanti kuruluşlarının kefaletine dayanan dolaylı kefalet yoluyla da sağlanabilir.

Kefalet sigortasının en önemli özelliği, tazminatın sigorta ettirenin değil lehdarın korunması için ödenmesidir. Sigortacı lehdara ödediği tutarı, masraflar ve anlaşılan temerrüt faiziyle birlikte sigorta ettirenden geri alır. Bu nedenle kefalet sigortası, borçlunun kendi zararını karşılayan bir sigorta değil, borçlunun kredi değerliliğine dayanan bir teminat aracıdır.

Kefalet senetleri şarta bağlı olarak veya ilk talepte ödemeli olarak düzenlenebilir. Kamu ihaleleri ve kamu alacakları teminatları kayıtsız şartsız, kesin ve ilk talepte ödeme kaydını içeren teminat türleri olarak tanımlanmıştır.

Zorunluluk: İsteğe bağlıdır; ancak ihale, sözleşme veya kamu alacağı mevzuatında teminat gösterilmesi istenen hâllerde kullanılabilen bir teminat türüdür.

Nasıl işler?

Sigortacının kefil olması, sigorta ettirenin mali bilgilerini paylaşmasına bağlıdır: son yıla ait hesap özetleri ve varsa bağımsız denetim raporu sunulur, nakdi ve gayrinakdi kredi ilişkileri bildirilir ve sigortacıya haber vermeden varlıklar üzerinde üçüncü kişilere ipotek veya rehin gibi teminat verilmez. Sigortacı genel bir kefalet limiti tahsis etmiş olsa bile tek tek kefalet taleplerini gerekçe göstererek reddedebilir ve kredi değerliliği bozulursa ek güvence isteyebilir.

Prim, kefalet tutarı dikkate alınarak kefaletin hesaba dâhil edildiği tarihten hesaptan silinmesine kadar geçen süre için hesaplanır. Bu nedenle kefalet senedinin iadesi veya lehdarın ibrası önemlidir: senet iade edilmedikçe veya süresi dolup talep gelmedikçe kefalet hesapta kalır. Kefalet tutarı azaltılır veya süresinden önce iade edilirse fazla ödenen prim geri verilir.

Riziko gerçekleştiğinde sigortacı lehdarın talebini sigorta ettirene bildirip önlem almasını isteyebilir, ancak yanıt beklemeden ve onay almadan da ödeme yapabilir. Ödemenin ardından sigortacı lehdarın borçluya karşı haklarına halef olur ve sigorta ettiren ödenen tutarı, masrafları ve sözleşmede kararlaştırılan temerrüt faiziyle geri öder. Döviz cinsinden senetlerde ödeme, sigortacının tercihine göre döviz veya Türk lirası karşılığı üzerinden yapılır.

Kimler için?

Kamu veya özel ihalelere katılan yükleniciler, avans alan tedarikçiler, gümrük ve vergi işlemlerinde teminat göstermesi gereken ithalatçılar ve mahkemelerde teminat göstermesi gereken taraflar için, lehdarın kabul etmesi kaydıyla kullanılabilecek bir teminat türüdür. Genel şartlar sigortacının, dolaylı kefalette banka veya kredi garanti kuruluşunu asıl kefil olarak görevlendirebileceğini de öngörür; bu durumda sigortacı asıl kefilin seçiminde gerekli özeni göstermekle yükümlüdür. Kefalet sigortası sigortacının borçlunun mali gücünü değerlendirmesine dayandığından, düzenli finansal raporlama yapan ve kredi değerliliği güçlü işletmeler için daha kolay erişilebilirdir.

Dikkat edilecekler

1. Kefalet senedinin şarta bağlı mı ilk talepte ödemeli mi olduğunu ve lehdarın bu türü kabul edip etmediğini önceden teyit edin.
2. İş bittiğinde kefalet senedini lehdardan geri alın veya ibra beyanı isteyin; aksi hâlde prim işlemeye devam edebilir.
3. Mali durumunuzdaki önemli değişiklikleri sigortacıya bildirin; bildirmemek sözleşmenin derhal sona ermesine yol açabilir.
4. Kefalet paraya çevrildiğinde sigortacıya karşı itiraz hakkınızın sınırlı olduğunu ve ödenen tutarı geri ödeyeceğinizi unutmayın.
5. Sigortacının sözleşmeyi bir ay önceden yazılı ihbarla sona erdirebileceğini, ancak lehdara karşı verilmiş kefaletlerin bundan etkilenmediğini bilin.
6. Sözleşmedeki her değişikliği poliçe zeyline yazdırın; sözlü anlaşmalar geçerli olmaz.

Hasar anında

Riziko gerçekleşmeden önce borcunuzu sigortalı değilmişçesine ifa etmek için gerekeni yapın; iletişim veya talimat gecikmesi nedeniyle zarar doğması muhtemelse sigortacıyı bilgilendirin. Lehdar kefaletin paraya çevrilmesini talep ettiğinde sigortacı talebi size bildirebilir, ancak yanıtınızı beklemeden ödeme yapabilir. Mahkeme yoluyla ödeme talebi gelirse, uyuşmazlık konusu tutar ve maliyet payı kadar teminatı sigortacının talebi üzerine sunmanız gerekir. Sigortacı ödediği tüm tazminatı, yasal ve idari masrafları ve ek maliyetleri sizden talep eder; alacaklarınızı ancak çekişmesiz veya kesinleşmişse bu tutarla takas edebilirsiniz.